Lugar: Shqipëria, arritje historike për shkatërrimin e armëve kimike

Nga Armand Maho

“Shqipëria, lider botëror në çarmatimin kimik”, ishte tema e konferencës së organizuar sot (e shtunë) në ambientet e hotel “Sheraton” në Tiranë, nën kujdesin e Ministrisë së Mbrojtjes.

Qëllimi i kësaj konference, ku morën pjesë ministri i Mbrojtjes, Fatmir Mediu, ministri i Jashtëm, Lulëzim Basha, ambasadori i SHBA në Tiranë, Dr. Xhon L.Uithers II, senatori Richard Lugar dhe ish-senatori San Nunn, ishte finalizimi i programit të asgjësimit të armëve kimike në Shqipëri, i financuar nga pala amerikane.

Ky program, me një vlerë prej rreth 50 milionë dollarësh dhe i mundësuar nga qeveria amerikane, është iniciativë e senatorit Lugar dhe ish-senatorit Nunn, prej të cilëve ka marrë emrin dhe projekti në fjalë.

Ky projekt, pjesë e rëndësishme e mbështetjes së SHBA për Shqipërinë, startoi në vitin 1991. Në kuadër të tij, gjatë kësaj periudhe janë shkatërruar 6092 koka bërthamore, 6651 raketa balistike ndërkontinentale, 485 silura, 101 lëshues të lëvizshëm, etj.

Lugar

Senatori amerikan, Richard Lugar, deklaroi gjatë punimeve të konferencës, se SHBA i jaën mirënjohëse Shqipërisë për kontributin e madh që i ka dhënë sigurisë globale”.

Në fjalën e tij, në konferencën e organizuar në hotel “Sheraton”, Lugar tha se “në vitin 2003, Kongresi amerikan i akordoi Shqipërisë 50 milionë dollarë për programin Lugar-Nunn, program që ka fituar një eksperiencë të madhe”.

Pasi përshkroi momentet e zbatimit të këtij projekti në Shqipëri dhe vështirësitë e tij, Lugar e vlerësoi atë si “një arritje të shkëlqyer që shënohet për herë të parë në histori, kur një vend ka asgjësuar armët kimike, që përbëjnë rrezikun më të madh serioz që bota has sot”.

Senatori amerikan vlerësoi bashkëpunimin me palën shqiptare dhe kjo, sipas tij, “nuk përbën një shembull të izoluar të bashkëpunimit me Shqipërinë në çështje të rëndësishme të sigurisë ndërkombëtare”. Duke iu rikthyer rrezikut të arsenalit të armëve kimike, ai theksoi se “Shqipëria trashëgonte nga periudha e Luftës së Ftohtë të tilla armë, të cilat mund të shiteshin dhe bliheshin në tregun e zi edhe nga terroristë apo rebelë. Por, Shqipëria kërkoi ndihmë për shkatërrimin e disa armëve konvencionale të rrezikshme që përdoreshin kundër avionëve civilë. Al Kaeda thuhet se është përpjekur të sigurojë armë të tilla. Tre vjet në parë unë pata mundësi të shikoja armë të tilla në një njësi ruajtjeje. Por, me ndihmën e SHBA Shqipëria i shkatërroi armë të tilla, duke reduktuar edhe një kërcënim terrorist”, - pohoi senatori amerikan.

Mediu

Ministri i Mbrojtjes, Fatmir Mediu, gjatë punimeve të konferencës “Shqipëria, lider botëror në çarmatimin kimik”, deklaroi se, “përfundimi me sukses i projektit Lugar-Nunn është shprehje e politikës amerikane për një Ballkan më të sigurt”.

“Qeveria shqiptare dhe Ministra e Mbrojtjes e kanë konsideruar projektin Lugar-Nunn si një kontribut tejet të vyer që ai i jep paqes dhe ndërtimit të frymës së mirëbesimit dhe fqinjësisë së mirë në rajon, në një kohë, kur çështja e statusit të Kosovës është në prag të zgjidhjes përfundimtare”, - deklaroi ministri. Ai shprehu besim se tashmë “Shqipëria, e inkurajuar nga mbështjetja e miqve amerikanë, të jetë një partner i denjë e serioz dhe përvoja pozitive e përfituar nga bashkëpunimi në këtë fushë, të mund të përdoret edhe në vende të tjera të rajonit që zotërojnë armë kimike”.

Berisha: Shqipëria po shkëputet nga e kaluara militarizuese komuniste

Kryeministri, Sali Berisha, falënderoi senatorin amerikan Richard Lugar dhe ish-senatorin Sam Nunn për kontributin e tyre dhe të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në shkatërrimin e armëve kimike.

Gjatë një takimi të zhvilluar në selinë e Këshillit të Ministrave në Tiranë me senatorët amerikanë, zoti Berisha u shpreh se bashkëpunimi në këtë fushë tregon angazhimin e të dy vendeve për paqe e stabilitet. “Kontributi juaj ishte i jashtëzakonshëm për shkatërrimin e armëve kimike, duke e renditur Shqipërinë vendin e parë në botë pa armë kimike. Por ky kontribut është akoma më i madh në një aspekt tjetër, në atë psikologjik. Me shkatërrimin e arsenaleve të vjetëra të armëve kimike dhe arsenaleve të tjera të mbetura nga Lufta e Ftohtë, Shqipëria shkëputet nga e kaluara e errët militarizuese e sistemit diktatorial komunist”, - theksoi zoti Berisha.

Më tej, kryeministri vuri në dukje se vizita e senatorëve vjen disa muaj pas vizitës historike të presidentit amerikan, Bush, që ishte një eveniment i shkëlqyer për popullin shqiptar. “Pata nderin t’ia shpreh presidentit Bush mirënjohjen e popullit shqiptar, por, gjithashtu, jam krenar për pritjen që populli im i rezervoi atij, gjatë vizitës historike në Shqipëri”,- tha zoti Berisha. Gjithashtu, kryeministri shprehu mirënjohjen për popullin amerikan, për ndihmën e dhënë gjatë viteve, në mbajtjen dhe forcimin e vokacionit perëndimor të Shqipërisë.

Zoti Berisha theksoi se shqiptarët kanë një histori të larmishme, por kanë qenë gjithmonë të drejtuar me sytë drejt perëndimit. Kryeministri u shpreh se në këto 15 vitet e fundit shqiptarët kanë arritur suksese të mëdha në promovimin e lirisë dhe në ndryshimin e vendit dhe ndihma e SHBA ka qenë themelore për të gjitha reformat e ndërmarra.

Topi dekoron senatorin Lugar dhe ish- senatorin Nunn<.b>

Presidenti, Bamir Topi, dekoroi senatorin amerikan, Richard Lugar dhe ish-senatorin, Sam Nunn, me Urdhrin “Gjergj Kastrioti Skënderbeu”. Dekorimi u bë me motivacionin “Për ndihmesë të qenësishme në forcimin e përparimin e Republikës së Shqipërisë në arenën ndërkombëtare, nëpërmjet programit Nunn-Lugar për asgjësimin e agjentëve kimikë në Shqipëri”. Në ceremoninë e organizuar me këtë rast, ishin të pranishëm kryeministri Sali Berisha, ministri i Mbrojtjes, Fatmir Mediu, ministri i Jashtëm, Lulëzim Basha, ambasadori i Shteteve të Bashkuara të Amerikës në vendin tonë, Dr. Xhon L. Uithers II, si dhe të ftuar të tjerë. Në fjalën e tij përshëndetëse, senatori Richard Lugar vuri në dukje se “ky është një çast vlerësimi shumë i lartë për mua dhe partnerin tim Sam Nunn. Jemi të ngazëllyer për të ardhmen e Shqipërisë. Kemi ardhur këtu për të përgëzuar vendin tuaj sot për udhëheqjen shtetërore të shkëlqyer, duke u bërë vendi i parë në botë, i cili ka shkatërruar plotësisht armët kimike dhe meqë kërkuat ndihmën e Shteteve të Bashkuara të Amerikës për t’ju ndihmuar”.

Çfarë përmban në vetvete programi Lugar- Nunn

- Në nëntor 1991, senatori Richard Lugar, (republikan-Indiana) dhe senatori Sam Nunn, (demokrat-Xhorxhia), morën nismën për Aktin Nunn-Lugar, i cili themelonte programin e Bashkëpunimit për Pakësimin e Kërcënimeve.

- Ky program mundëson financim dhe ekspertizë nga ana e SHBA për të ndihmuar ish-Bashkimin Sovjetik për të vënë nën masa sigurie dhe çmontuar rezervat e mëdha të armëve bërthamore, kimike, biologjike, materialeve ndihmëse dhe sistemeve të përdorimit.

- Rezultatet e programit Nunn-Lugar, përfshi Shqipërinë, tani përfshijnë: çaktivizimin e 6982 mbushjeve strategjike bërthamore, shkatërrimin e 651 raketave balistike ndërkontinentale (ICBM), eliminimin e 485 silurëve ICBM, shkatërrimin e 101 ICBM raketë-hedhësve, eliminimin e 612 raketave balistike (SLBM) me komandim nga nëndetëset dhe 436 raketëhedhës SLBM, shkatërrimin e 30 nëndetëseve për lëshimin e raketave balistike, eliminimin e 155 bombarduesve, shkatërrimin e 906 raketave ajër-tokë (ASM), eliminimi i 194 tuneleve për teste bërthamore, 351 ngarkesa me trena të transportit të armëve bërthamore, përmirësimi i sigurisë në 12 vende të depozitimit të armëve bërthamore dhe ndërtimi dhe pajisja e 9 stacioneve të monitorimit biologjik.

- Ndoshta, fakti më i rëndësishëm është se Ukraina, Bjellorusia dhe Kazakistani nuk kanë më armë bërthamore, si rezultat i përpjekjeve të përbashkëta nën programin Nunn-Lugar. Këto vende ishin fuqitë bërthamore numër tre, katër dhe tetë, respektivisht.

- Përtej eliminimit të armëve bërthamore, programi Nunn-Lugar vendos nën masa sigurie dhe shkatërron armë kimike dhe biologjike dhe ka punuar për të rivënë në punë për qëllime paqësore shkencëtarë dhe mjedise që ishin përdorur për armë të shkatërrimit në masë.

- Qendrat Ndërkombëtare të Shkencës dhe Teknologjisë, të cilat kanë si financues kryesor SHBA, angazhojnë në punë me qëllime paqësore 58000 shkencëtarë që më parë kishin punuar për ndërtimin e armëve bërthamore. Programi Ndërkombëtar për Parandalimin e Përhapjes së Armëve ka financuar 750 projekte që përfshijnë 14000 shkencëtarë që më parë kishin punuar për armët dhe ka krijuar 580 vende të reja pune me profil teknik e paqësor.

US senator hails Albania's destruction of chemical weapons as example to other nations


TIRANA, Albania: Albania's experience in being the first nation to destroy its entire chemical weapons stockpile can offer other world nations an example to follow in removing weapons of mass destruction, U.S. Senator Richard Lugar said Saturday.

In July, Albania finished destroying about 16 metric tons (18 U.S. tons) of blistering chemical agents at a cost of US$50 million (€36.6 million), funded by a U.S. program for dismantling Cold War-era weapons of mass destruction.

Switzerland, Italy and Greece also helped in Albania's destruction of the chemicals, which were secretly brought into the former communist country during the Cold War. Albania's communist regime collapsed in 1990, but the weapons were never publicly declared until five years ago.

The Nunn-Lugar Cooperative Threat Reduction program has a reservoir of experience and talent that could help other countries meet nonproliferation objectives around the world, Lugar said at a conference in Tirana titled "Successful termination of Nunn-Lugar Project. Albania: First country with no chemical weapons."

"The work in Albania demonstrates that we can and must be prepared with money and expertise to extend the Nunn-Lugar concept wherever it can be usefully applied," Lugar said, adding that "Albania's secret stockpile may not be the last."
Today in Europe
Family and fans remember Princess Diana at ceremony in London
U.S. and Russia celebrate 15 years of dismantling Russia's nuclear arsenal
Greek wildfires don't deter tourists

"We can and must be prepared to address similar risks in the Middle East, Asia, and anyplace else where supplies of weapons of mass destruction may be located," he said, adding Washington must also stand ready to move quickly into situations such as North Korea.

"If a final agreement can be reached, the Nunn-Lugar program could play a central role in neutralizing the grave threat posed by the nuclear weapons and materials that Pyongyang has accumulated."

The Nunn-Lugar program is credited with deactivating or destroying 6,982 nuclear warheads, 653 intercontinental ballistic missiles, 906 nuclear air-to-surface missiles, 613 submarine-launched missiles, 30 nuclear submarines and other parts of the Soviet Union's nuclear program.

Un nuk e kuptoj papergjegjesine e ketyre individeve. Presidenti i Iranit, po futet ne lufte me gjith boten vetem qe te kete nje arme qe i shkon pershtat interesave te tija mbrojtese, ndersa ne, qe jemi ne mes te disa vatrave akoma shume te hapura zjarri shkojme dhe i shkaterrojme armet kimike me NDIHMEN E GREKUT dhe ITALIANIT bashke me Zviceranet, qe per vete jane shtet super i mbrojtur ngaqe mbajne parate e gjith botes, dhe pervec kesaj, kane male te tera te kamufluara ne baza supermoderne ushtarake. Se per car i duan, duke qene se ka akorde qe denojne ashper kedo qe tenton te sulmoj Zvicren, ata e dine, por mesaduket, edhe per nje shtet si Zvicra siguria kombetare eshte dicka qe shikohet gjithmone me shume vemendje. Asnjeri nuk i shpeton dot sherbimit ushtarak, ndersa tek ne po e heqin fare.

Ky veprim i qeverise Berisha eshte krejt i papergjegjshem, sepse nga ana tjeter nuk po shofim ndoje mbeshtetje qe te shkoj proporcionalisht me sforcimin e sakrifikimit te sigurise kombetare per te na antaresuar ne NATO. Perkundrazi po na vonojne.

Me të vërtetë skandal. Me këto armë kemi mundur të shkatërronim sllavët plotësisht, duke i kthyer tokat tona ilire.