Librat
E Diele, 26 Nentor 2006

“Jete paralele” dhe Plutarku gjenden tanime edhe ne vitrinen e librit shqip. Me shqiperim nga origjinali, gjuha e vjeter greke e kohes kur Plutarku shkruante, prof. dr Sotir Papahrosto i ka sjelle nje vlere shume te madhe lexuesit shqiptar. Jetet paralele qe historiani e biografi grek Plutark, i cili lindi rreth vitit ‘50-te p.e.s, sjellin jo vetem Aleksanderin e Madh e Jul Cezarin, por edhe Demostenin e Ciceronin, Aristidin e Kantonin plak, Pirroja e Gaius Mariusin, Foqionin e Kantonin e Ri. Botuar nga “Logoreci”, kushton 1000 leke.

Cmimi “Nobel” i letersise se vitit 1961 vjen edhe ne shqip. Ivo Andric dhe “Oborri i mallkuar” mund te lexohet tanime edhe prej lexuesit shqiptar. I shkruar ne vitin 1954, ky liber rrefen historine e Qamilit, nje i ri nga Izmiri, i cili vendoset ne vitet e fundit te perandorise osmane. Kjo eshte nje prej veprave me te bukura te shkrimtarit Andric, si nje rrefim skajshmerisht prekes, me patos e tmerr qe fshihet pas nje ironie tejet njerezore. Butuar nga “Dritan”, kushton 500 leke.

“Udhetim ne fund te nates” dhe Luis Ferdinand Celine vijne ne shqip. Ne nje pjese te shkruar nga botuesi per librin thuhet: “...Katastrofat kane menyrat e tyre per te rregulluar gjerat” - pati lene si ngushellim shkrimtari i kombit, Viktor Hygoi”. Mbase i tille eshte edhe vizioni i botes se Celinit, katastrofik, por jo fatal. Sido qe, sipas te adhuruarit te tij, Nice, “nuk duhet pyetur nese e verteta i sherben ndonje qellimi, apo nese ajo do te jete fatale”. Botuar nga “Zenit”, kushton 1200 leke.

“Fundi i historise dhe njeriu i fundit” me nje pasthenie te re, shqiperohet per te rrefyer edhe ne shqip argumentet e Francis Fukuyama-s, i cili u bazua ne nje artikull te shkruar ne revisten “The National Interest”, me titullin “Fundi i historise” ne vitin 1989. Jane nje sere ceshtjesh qe trajtohen, mes te cilave edhe konsensusi ne bote, i cili ka ne thelb pranimin e ligjshmerise se demokracise liberale si sistem qeverises, pasi ai mposhti ideologjite rivale. Botuar nga “Zenit” - Prishtine, kushton 1300 leke.

LIBRAT
E Diele, 03 Dhjetor 2006
Xhon Keynes, teoricien i ekonomise boterore vjen ne shqip me “Teoria e pergjithshme e punesimit, interesit dhe parase”. Eshte ky njeriu, qe ne faqet e librit shkruan: “Kriticizmi yne ndaj teorise se pranuar klasike te ekonomise, ka konsistuar me teper ne gjetjen e rrjedhave logjike te analizimit te tyre, sesa ne evidentimin qe precizimet e dukshme mbi to jane rralle ose kurre te vertetueshme, duke rezultuar ne pamundesine e zgjidhjes se problemeve ekonomike ne boten aktuale”. Botuar nga “Plejad”, kushton 1000 leke.

“Kombndricuesit” jane dy! Te pakten emrat e tyre jane mbi kopertinen e nje libri dhe jane Naim Frasheri e Gjergj Fishta. Me nje parathenie te Moikom Zeqos, ai shkruan: “Keta kombndricues te medhenj jane si vellezer dioskure, se bashku ribene shpirtin kombetar. Madje ai e cileson edhe si te vegimte dhe grishese kete ide per nje antologji te poezive te Naim Frasherit dhe Gjergj Fishtes se toku. Pasi kjo eshte nje antologji e dyfishte, e cila kurre me pare nuk eshte bere. Botuar nga “Naim Frasheri”, kushton 500 leke.

“Dosja Trebeshina” eshte e dyta pas asaj te Kadarese, e cila sheh driten e botimit, duke pretenduar edhe rrefimin e prapaskenave te Lidhjes. Nis me nje poezi, mandej vijon me analiza dhe zbulime faktesh, autori i pergatitjes se kesaj dosjeje per Trebeshinen, Nuri Dragoj, i cili padyshim qe i eshte dashur te hape ate, dosjen e madhe e cila kushedi se ku fle. Fraza pa fund dhe prapaskena, ku ka edhe perfshirjen e bisedave mes Trebeshines dhe atyre qe e rrethojne. Botuar nga “Naim Frasheri”, kushton 500 leke.

Nen titullin “Pasuria e kombeve” vjen Adam Smith, i cili nuk ishte vetem nje ekonomist, sic e njeh pjesa me e madhe e botes, por edhe nje filozof i etikes dhe kjo kuptohet thjesht nga kjo veper, e cila vjen me ne fund edhe ne shqip. Autore te kesaj vepre jane Helen Uinter dhe Thomas Romel, ndersa kjo veper fare mire mund te vleresohet si nje nga shtyllat e mendimit politiko-ekonomik, po ashtu edhe nje shqyrtim i gjere i cilesive njerezore. Botuar nga “Ideart”, kushton 600 leke.

“Antikiteti” - helenët, ilirë të zbritur në Egje


Në sallën e kinemasë së Qendrës Ndërkombëtare të Kulturës u promovua mbrëmë libri “Antikiteti” i autores Eva Brinja. Autorja erdhi përpara lexuesit me librin e saj të parë, “Antikiteti”, të serialit “Helenët janë ilirë të zbritur në Egje”. Në këtë libër ajo shpalos “Qytetërimin e lashtë” të Mesdheut Lindor: Egjiptin, Fenikinë, botën kreto-mikenase, Greqinë, Maqedoninë, Romën e vjetër dhe Ilirinë. Autorja është përpjekur të paraqesë zhvillimin e shoqërisë në pellgun e sipërm duke trajtuar aspektet themelore të jetës. Në këtë panoramë historike zënë vend të dukshëm problemet e jetës politike dhe kulturore me veçoritë e tyre. Megjithëse autorja ruan kriterin historik, trajtesa ka veshje artistike e si e tillë i shmanget karakterit të thjeshtë narrativ të historisë. Ilustrimi që e shoqëron librin është i pasur dhe i larmishëm (harta, portrete, tablo, skica, skema) dhe së bashku me stilin e të shkruarit i japin librit një ngjyrë mjaft atraktive. Autorja në këtë vepër hedh teza të guximshme, të cilat historiografia botërore dhe ajo shqiptare nuk i trajton. Ajo përpiqet të thyejë tezat tradicionale që lidhen me kulturën antike mesdhetaro-ballkanike. Në qendër të këtyre tezave qëndron ideja se “Pellgu i sipërm” ka një bazë të vetme kulturore e mbi këtë bazë është zhvilluar qytetërimi me veçoritë e veta sipas vendit. Ky nukël, kjo pikënisje, që ka shtrirë degët e veta në të gjithë Mesdheun, është Iliria, trashëgimtarja më autentike e kulturës pellazgjike si kultura e vetme unike e Mesdheut, ide e hedhur dhe e mbrojtur nga rilindasit. Bindjet e veta, autorja i shoqëron me një frymë argumentuese mjaft pasionante, të cilën e mbështet në krahasime dhe arsyetime hipotetike duke kapërcyer edhe vetë pozicionin që mbajnë vetë burimet që autorja u referohet. Autorja nuk pretendon se ka krijuar një vepër rigorozisht shkencore, por një libër historie të këndshëm për lexuesin. Libri shfletohet dhe lexohet me ëndje pa krijuar lodhje, duke ushqyer në çdo hap kuriozitetin për dije. Vetë stili me të cilin është shkruar vepra, fryma konkretizuese e saj, trajtesa koncize, zgjedhja me kujdes e problematikës historike sipas shteteve, paraqitja e thjeshtë e idesë dhe e tezave mjaft intriguese që autorja sjell, e fusin lexuesin lehtësisht në historinë antike, zgjerojnë horizontin kulturor të tij, ngjallin krenarinë kombëtare dhe nxisin tek ai dëshirën për të thelluar dijet gjithnjë e më shumë në historinë e Shqipërisë. Autorja është e ndërgjegjshme se idetë e hedhura si teza për rolin dhe pozitën e Ilirisë në periudhën antike janë të diskutueshme, ndonjëherë të papranueshme nga stadi aktual i historiografisë, megjithatë ajo synon të hapë një debat mjaft interesant për një problem që ka bindjen se është i drejtë, pavarësisht stadit në të cilin ka arritur sot historiografia jonë. Këmbëngulja, puna me pasion dhe voluminoze e autores, i është nënshtruar idesë se zbulimi i së vërtetës është paraprirë gjithnjë nga hipotetizmi.

30 Qershor 2006